De kust van Scheveningen is één van de bekendste en meest bezochte strandgebieden in heel Europa, gelegen aan het einde van de havenstad Den Haag in de provincie Zuid-Holland. Dit gebied is niet alleen om zijn brede en langgerekt strand met schitterende zandkust waardig, maar ook door de levendige sfeer die er heerst en de rijke geschiedenis van dit stuk kust.

De geschiedenis van Scheveningen

Scheveningen heeft een lange en complexe geschiedenis. In het midden van de 14de eeuw wordt hier voor het eerst vermeld als www.holland-casino-scheveningen.nl “Sandenburg”, waarschijnlijk omdat er toen al een bebouwing aanwezig was met zowel huizen als jachtsloten, wat duidt op een bewezen bezetting. Tijdens de 16 en 17de eeuw kwam deze streek onder invloed van hofleveranciers die hier hun huizen bouwden, waarna later handelaren en kooplui hun intrede deden in het gebied.

Tussen 1640 en 1657 werd Scheveningen geplunderd door de Engelsen tijdens een serie aanvallen op Nederland. Het verlies van zijn rijke jachtsloten, schippershuizen, havenhuisjes en visserijinfrastructuur maakte dat het gebied langdurig leeg bleef. Pas in de 19de eeuw herstelde zich de scheepvaart en handel in Scheveningen, waarna men ging wonen op huurderskamers en er werd een kerk gesticht.

Het badplaatsbegrip

Het fenomeen “badplaats” is pas echt ontstaan als toeristen deze bestemming begonnen te bezoeken vanaf het einde 19e eeuw. Het heeft echter alles te maken met de invloed die een dergelijke plek heeft op zijn omgeving en inwoners, waarvan ook Scheveningen deel uitmaakt.

Waarom is Scheveningen zo populair?

Scheveningen trekt jaarlijks miljoenen bezoekers van over de hele wereld. De hoofdreden hiervoor ligt niet slechts bij het strand en zonneschijn, maar ook door zijn prachtige kuststructuur: een brede en lange baai met steile randen die beide zeewind tegenhoudt; verschillende kleine hoekjes waarin de zee meent te jeuken – wat perfecte opzetpunten biedt voor het vissersveld; plus een mooi, doorzichtig strand. Het aanbod aan gevarieerde faciliteiten is ook niet verwaarlooze rekening.

Een prominente rol speelt bijvoorbeeld de beroemde pier die hier in 1874 werd gebouwd, waarvan het uitzichtpuntje bovenaan – vanaf dat moment ontstond er een permanente en ononderbroken aanbod om uit te eten op een zeeboulevard. Een breed assortiment restaurants met verschillende nationaliteiten voegt hierbij hun unieke smaak toe, zoals oesters in het café “Kraaiennest” dat al bijna 60 jaar geleden zijn deuren heeft geopend.

Zowel dag- en weekendbezoekers profiteren van faciliteit als de havenhaven (met museum) die overal in Den Haag beschikbaar is. Ervaar hoe mensen zich door heel Europa hebben aangesloten op hun schippershuisje, naast waar nu de aanleg van een vrije strand met hoge duinen en onbeperkte zorg voor je badgereedschap, ook de uitblijvende renovatie van andere attracties en bouwwerken.

Kuststructuur

De kust is heel sterk veranderd in recente eeuwen. In Scheveningen heerst er een zeer gevarieerde kuststructuur die op verschillende manieren invloed heeft gehad op de ontwikkeling en beleving van deze stad.

Structureringsaanpak

Kerken en boetshuizen stammen uit 1855 of eerder en vormen de bouwmassa, terwijl monumentale gebouwen in het centrum veelal gebouwd werden. Buiten op zee vindt men groepjes van drie tot vier schippershuisjes waar een scheepsbouw met oorspronkelijk stoom- of naad-schroef is geëxperimenteerd door de toenmalige schippers.

Strandcultuur

De inwoners en bezoekers hebben hun invloed op elk onderdeel van Scheveningen’s kuststructuur gelaten. Aan beide strandzijden vindt men een stroomgemaal dat als toeristische attractie fungeerde (en nog steeds), net zoals de aanleg van een vrije strand met hoge duinen.

De levendige sfeer in Scheveningen wordt veroorzaakt door verschillende beurzen en festiviteiten die hier het hele jaar worden gehouden. Elk voorjaar vindt men bijvoorbeeld op de pier de befaamde Paasbeurt, waarna later datzelfde najaar met Pasen 3 dagen lang in Scheveningen een zeer grote, levendige paashandel (dagenlang!) wordt aangeboden. Hierbij ontdekken we zeker alle vormen van deelname die door overlevering en het herhalingspatroon erin werden opgenomen.

Invloed van Scheveningen

Een interessante gebeurtenis was in 1824 toen drie jachten afzonderlijk vertrokken om te gaan visschen. Van daaruit richtten de bemanningen later een scheepvaartkooperatie op die in het hele land vooral werd beheerst door kooplui en hofleveranciers.

Deze kuststructuur van Scheveningen heeft een sterke invloed gehad op andere plekken, waarmee ook de cultur met veranderingen zit. Daarnaast vormt Scheveningen momenteel een “moederhuis” voor allerlei kustbadplaatsen in Nederland.

Invloeden en gevolgen

De stroom van bezoekers naar Scheveningen heeft echter niet alleen positieve invloed op de economie, maar ook andere aspecten zijn te noemen. Zo zorgt het massatoerisme voor een grote belastingdruk bijvoorbeeld in Den Haag, die wordt geschat.

Daarnaast is er sprake van watervervuiling en overlast door schrijlingschoppers en anderen die deze plek binnendringen, om daarmee de ecologische balans te verstoren. Scheveningen speelt echter ook een prominente rol in het duurzame toerisme: in 2017 werd de pier gesloten voor onbemande vliegende apparaten en in 2020 kreeg er een nieuw duurscherm dat is gefabriceerd van restmateriaal.